تاریخ: یکشنبه ٢ آبان ۱۳۸٩ساعت ٢:٤۳ ‎ب.ظ

کاظمین

در مورد کاظمین.........

 

کاظمین


کاظمین

 

این شهر سومین شهر مقدس عراق پس از نجف و کربلا است و در شمال غربى بغداد و در سمت غرب رودخانه دجله قرار گرفته که تنها عرض رودخانه دجله آن را از بغداد جدا مى کند. نام این شهر بر گرفته از نام مبارک حضرت کاظم علیه السلام است و از آنجایى که در این حرم حضرت موسى بن جعفر علیه السلام ( کاظم) و نواده او حضرت محمد بن على علیه السلام ( جواد) مدفون مى باشند شهر به نام این دو تن با غلبه دادن نام اشهر که کاظم است، «کاظمین »نامیده شده است.

حرم مطهر،مرکز این شهر را تشکیل مى دهد و دروازه هاى مجموعه وسیع حرم به خیابانها و محله هاى اصل شهر گشوده مى شود.حرم کاظمین از ویژگیهایى برخوردار است که در کمتر حرمى مى توان دید،نخست آنکه دو تن از امامان معصوم درون یک ضریح مدفونند،از این رو ضریح نقره اى آنان بزرگ و بخش مهمى از فضاى زیر گنبد را در بر گرفته است و دیگر آنکه حرم مطهر داراى دو گنبد طلایى یکسان و چهار گلدسته مى باشد.همچنین حرم مطهر داراى سه ایوان زیبا و بزرگ با سقفهاى بلند است که ستونهایى تنومند آن را در بر گرفته و با کاشى و آینه تزیین شده است.

پیشینه شهر کاظمین به سال 145 ه.باز مى گردد.در این سال جعفر فرزند منصور عباسى در گذشت و در گورستان این منطقه مدفون گردید و پس از او جمعى از قریشیان از آن جمله دو امام معصوم علیهما السلام در این گورستان به خاک سپرده شدند و همواره به نام «مقابر قریش »مشهور بوده است.لیکن بعدها به تدریج نام این بقعه به نام امروزى آن شهرت یافت.

مراکز زیارتى این شهر عبارتند از:

1-حرم مطهر،ساختمان کنونى حرم از ساخته هاى دوره آغازین صفویه و اضافات دوره هاى بعدى است.معمارى و هنر دوره صفویه،از ایوانهاى زیبا و کاشى کاریهاى معرق نفیس و آینه کاریهاى بدیع در آن به وضوح قابل مشاهده است.حرم مطهر داراى دو گنبد طلایى است که هر یک بر روى بقعه یکى از دو امام علیهما السلام قرار گرفته است.در زیر دو گنبد فضاى مربع مستطیل است که میانه دو دیوار شرقى و غربى را دو ستون عظیم در بر گیرنده گنبدها اشغال کرده است، یک ضریح نقره اى قبر دو امام را با دو صندوق خاتم نفیس در بر دارد،با ورود از ایوان جنوبى،به نخستین رواق و سپس به درون حرم و گنبد خانه نخست در برابر قبر مطهر حضرت موسى بن جعفر علیه السلام قرار خواهیم گرفت و در پشت سر ایشان قبر مطهر حضرت جواد علیه السلام قرار دارد.پیرامون حرم چهار شبستان بزرگ قرار گرفته و رواقهاى جنوبى و غربى هر یک به ایوانى زیبا و بزرگ راه دارد.مجموعه حرم و رواقها را سه صحن وسیع در بر دارد که صحن غربى به نام «صحن قریش »مى باشد.برج و بارو و دروازه هاى هفت گانه صحن با معمارى زیبا آن و کاشى کارى نفیس پراکنده در سر درها و کتیبه ها چشم بیننده را مى نوازد.

برج و بارو و دروازه هاى هفت گانه صحن که با توجه به معمارى زیباى آن و کاشى کارى نفیس پراکنده در سر درها و کتیبه ها چشم بیننده را مى نوازد،از ساخته هاى مرحوم فرهاد میرزاى قاجار (عموى ناصر الدین شاه) مى باشد.

برخى بیوت و ضمایم حرم مطهر:

سجد صفوى،این مسجد از ساخته هاى شاه اسماعیل صفوى است که پس از تسخیر عراق آن را به سبک ساختمانهاى عراقى ساخت.مسجد از زیبایى خاصى برخوردار است که حس تحسین بیننده را در برابرعظمت ستونهاى ضخیم و طاقهاى قوسى آن بر مى انگیزد و داراى گنبد کاشى کارى بسیار کوتاهى است که به زحمت مى توان آن را از درون صحن دید.در جنب محراب و منبر کهن مسجد،پنجره اى به درون رواق شمالى حرم مطهر باز شده است که از میان آن،ضریح مطهر قابل مشاهده است. را مگاه خواجه نصیر الدین طوسى،وى از بزرگان جهان علم و دانش و از مشاهیر دانشمندان است که دوست و دشمن بر جلالت قدر و عظمت مقام او اتفاق نظر دارند.او در سال 672 ه.در گذشت.و در گور یکى از خلفاى بنى العباس که در جوار حرم مطهر کنده و آماده شده بود مدفون گردید.بر روى بر او ضریحى فولادى و کهن قرار دارد. را مگاه شیخ مفید،که در مشرق رواق جنوبى قرار دارد.وى از بزرگان شیعه وفقها و متکلمان چیره دست و توانا بود که در سال 413 ه.در گذشت.بر روى قبر او ضریحى فولادى و کهن قرار دارد و بر بالاى قبرش،بر روى مرمر،قطعه شعرى است که امام زمان علیه السلام در رثاى فوت او سروده است:

لا صوت الناعى بفقدک انه وم على آل الرسول عظیم رامگاه ابو القاسم جعفر بن محمد بن قولویه،از بزرگان و فقها و محدثین امامیه است.وى در سال 368 ه.در گذشت و آرامگاهش در مشرق رواق جنوبى به همراه قبر شیخ مفید است. رامگاه جمع کثیرى از وزرا،فقها و اعیان، که برخى از مشاهیر آنان عبارتند از:

موسى بن ابراهیم بن موسى بن جعفر علیه السلام (وى یمن را در دوران مامون تسخیر نمود و مردم را به امامت حضرت رضا علیه السلام دعوت کرد.) معز الدوله آل بویه،جلال الدوله آل بویه،وزیر مهلبى،عمید الجیوش،فخر الدوله دیلمى،مشرف الدوله دیلمى،ابن حمدون،ضیاء الدین ابن الاثیر،ابن الناقد،ابن العلقمى،فرهاد میرزا،آیة الله سید حسن صدر و گروهى دیگر از این خانواده،سید هبة الدین شهرستانى و... را مگاه سید مرتضى و سید رضى،این دو برادر از اعیان و مشاهیر و بزرگان امامیه در قرن پنجم هجرى بشمار مى آیند.قبر این دو تن در دو ساختمان جدا گانه بیرون صحن مطهر و در نزدیکى یکدیگر در جنوب شرقى دیوار صحن قرار دارد.

بر ابو یوسف قاضى،وى در سال 166 ه.به منصب قضاوت در بغداد پایتخت خلافت بنى العباس برگزیده شد و نخستین کس در اسلام است که به عنوان «قاضى القضات »شهرت یافت. قبر او در جنوب شرقى صحن مطهر،درون یکى از حجره ها مى باشد.

2-مسجد براثا،

از مساجد کهن و مبارک شیعه است که در میانه راه کاظمین-بغداد در محله اى به همین نام واقع است.بنا بر روایات تاریخى،امیر المؤمنین علیه السلام هنگام باز گشت از جنگ با خوارج در نهروان،در این مکان نماز خوانده است.شیعیان از دیر باز در این مسجد تجمع نموده و به عبادت مى پرداخته اند.

3-مسجد المنطقه،

که در محله اى به همین نام واقع شده و به نام «مسجد العتیقه »هم شهرت دارد.بنا به گفته روایات،امیر المؤمنین علیه السلام در یکى از سفرهاى خود،در این مسجد نماز گزارده است.

بغداد

 

شهر بغداد مشهورترین شهر جهان اسلام و پایتخت خلافت عباسیان بوده که پنج قرن بر بخش عظیمى از جهان اسلام حکمرانى نموده است.این شهر حوادث مهمى را به خود دیده و امروزه از میان ساختمانها و مساجد و مدارس و مقابر،تنها بخش اندکى از آن عظمت کهن را مى توان دید که از سیلابها و آتش سوزیها و جنگ و غارتها جان سالم به در برده است.

مراکز زیارتى و دیدنى بغداد:

1-آرامگاه نواب اربعه،

اینان چهار تن از بزرگان و معتمدان شیعه در بغدادند که طى هفتاد سال دوران غیبت صغرى،عهده دار ارتباط میان امام زمان علیه السلام و شیعیان بوده اند و اموال و نامه هاى شیعیان را به امام و پاسخ آن حضرت را به آنها منتقل مى نمودند.این چهار تن عبارتند از:

ثمان بن سعید عمرى. (اواخر قرن سوم)

حمد بن عثمان بن سعید عمرى، (در سال 305 ه.در گذشت) .

آرامگاه این پدر و پسر در یکى از میادین مهم و مرکزى شهر بغداد به نام «ساحه الخلانى »، درون مسجدى به نام «جامع الخلانى »قرار دارد.بر روى قبر آن دو،ضریحى نقره اى و گنبدى بلند با کاشیهاى سبز بر قرار است.

سین بن روح (متوفاى سال 326 ه.) .

آرامگاه او در میان بازار کهن و قدیمى بغداد،معروف به «سوق العطارین »قرار دارد و داراى صحن و سرا و گنبد و ضریح است و زیارتگاه شیعیان مى باشد.

لى بن محمد سیمرى (در سال 329 ه.در گذشت) .

آرامگاه او درون بازار مشهور به «سوق الخفافین »کمى پایین تر از مدرسه المستنصریه قرار دارد.

2-آرامگاه شیخ کلینى،

و ى بزرگترین محدث و روایت نگار شیعى بشمار مى رود و کتاب «الکافى »او یکى از چهار کتب روایى شیعه مى باشد.وى در سال 329 ه.در بغداد در گذشت،امروزه مشهور میان مردم آن است که قبر وى در مسجد صفوى مشهور به تکیه مولوى خانه،در شرق بغداد (رصافه) و در نزدیکى پل شهدا مى باشد.

3-سلمان پاک (مدائن) ،

شهرى است در چهل کیلو مترى جنوب بغداد که نام آن بر گرفته از نام جناب سلمان فارسى است که در سال 36 یا 37 ه.و هنگامى که امیر مدائن بود،در آنجا در گذشت و هم اکنون داراى آرامگاه باشکوهى است.در کنار وى،حذیفة بن الیمان، (یکى از اصحاب پیامبر صلى الله علیه و آله) نیز مدفون است.گفتنى است در فاصله کوتاهى از این بقعه،ایوان کسرى قرار دارد.

4-آرامگاه ادریس الحسنى،

و ى نواده حسن مثنى فرزند امام حسن مجتبى علیه السلام است و امام زاده جلیل القدرى است.قبر او در محله کراده واقع شده و داراى بقعه و بارگاه است و مردم بدو اعتقاد فراوانى دارند.

5-قبر بشر حافى،

و ى از اعیان متصوفه است و بنا به نقل مورخان،مردى فاسق بود که لحظاتى چند شرف حضور امام کاظم علیه السلام را درک نمود و هدایت گردید.آرامگاهش در محله اعظمیه بغداد است.

6-قبر بهلول،

او پسر عموى هارون الرشید و از شیعیان پاک و وفادار بود و داستانهاى او با منحرفین مشهور است.آرامگاهش در محله کرخ در نزدیکى قبر مشهور به «ست زبیده »مى باشد.

7-قبر سید سلطان على،

او على بن اسماعیل فرزند امام صادق علیه السلام است و به گفته روایات،کسى است که سعادت عمویش حضرت موسى بن جعفر علیه السلام را نزد هارون کرد لیکن بزودى به نفرین حضرت گرفتار آمد و به هلاکت رسید،گور او در«محلة الفضل »در شارع الرشید بغداد است و سنیان براى او و برادرش محمد،مزارى ساخته اند.

8-قبر قنبر على،

گفته مى شود او خادم امام دهم علیه السلام بود.امروزه آرامگاهش در شرق بغداد در محله «قنبر على »است. همان گونه که پیشتر گذشت بغداد علاوه بر زیارتگاههایى که از آنها نام بردیم،داراى مراکز دیدنى و تاریخى دیگرى است که برخى از آنها عبارتند از:

درسه مستنصریه،دانشگاهى است جهت تدریس علوم دینى مذاهب چهارگانه اهل سنت که به دستور مستنصر بالله عباسى در سال 631 ه.ساخته شد و ساختمان آن تا کنون باقى است.این مدرسه نمایانگر نمونه مدارس آن دوره است و از ساختمان عظیم و بزرگ و شبستانها و اتاقهاى تدریس فراوان برخوردار است.امروزه این مدرسه در سمت شرق بغداد (رصافه) و در بازار خفافین،در نزدیکى پل الشهدا قرار دارد.

امع الصفویه،که امروزه به نام الآصفیة شهرت دارد و پیشتر به نام «دار القرآن المستنصریه »مشهور بوده و همزمان با مدرسه المستنصریه ساخته شده است.این بنا در فاصله کوتاهى از مدرسه مستنصریه قرار دارد.در یکى از اتاقهاى این مسجد که پنجره آن به بازار باز مى شود،آرامگاه مرحوم شیخ کلینى و قاضى ابو الفتح کراچکى ازبزرگان امامیه و متوفاى سال 449 ه.قرار دارد.

صر عباسى،و آن یکى از کاخهاى دوره اخیر عباسیان در بغداد است که در سمت شرق بغداد و در نزدیکى رودخانه دجله قرار دارد.این کاخ داراى تالارها و ایوانهایى است با گچ بریهاى زیبا و دیدنى.

امع الخفافین،مسجدى است باقیمانده از دوره عباسیان که در سال 599 ه.به دستور زمرد خاتون ساخته شد.این مسجد در مجاورت مدرسه مشهور نظامیه است که توسط نظام الملک طوسى ساخته شده و هم اکنون اثرى از آن باقى نمانده است.

امع الخلفا،این مسجد در میانه مشهورترین خیابان بغداد،که شارع الرشید نام دارد،قرار گرفته است.اصل ساختمان کهن آن،که به دستور المکتفى بالله عباسى در سال 290 ه.ساخته شده بود،از میان رفته است و تنها گلدسته آجرى زیباى آن باقى مانده و ساختمان کنونى به سبک معمارى آن دوره ساخته شده است.

سجد جامع الخلفا،مسجد رسمى خلفاى عباسى بوده است که در آن مراسم نصب خلفا و خواندن فرمانهاى مهم عزل و نصب و تشییع بزرگان کشور انجام مى پذیرفته است.

بر ابو حنیفه،که پیشواى مذهب حنفى است.او نعمان بن ثابت کوفى است که جد او از مردم کابل بوده و در دوره اى،از شاگردان امام صادق علیه السلام بشمار مى آمده است.وى در سال 150 ه.در گذشت و در مقبره اى مشهوربه «مقبره خیزران »که در شمال سمت شرقى دجله است دفن گردید.امروزه قبرش در نزدیکى پلى است که بغداد را به شهر کاظمین وصل مى کند و خلفاى عثمانى صحن و سرا براى او ساخته اند.

بر عبد القادر گیلانى،وى مؤسس یکى از فرقه هاى تصوف است که در گیلان به دنیا آمد و در بغداد به تحصیل پرداخت و در سال 561 ه.در گذشت و در یکى از مدارس بغداد دفن گردید.بعدها صوفیان معجزات و خرق عاداتى بدو نسبت داده و قبر او را توسعه و ترمیم نمودند.امروزه آرامگاه او در محله اى به نام «باب الشیخ »قرار دارد.

بر شیخ عمر سهروردى،وى نیز یکى از صوفیان شافعى مذهب بود که در سال 539 ه. متولد و در سال 632 ه.در گذشت و در یکى از گورستانهاى عمومى بغداد دفن گردید. معجزاتى به وى نسبت داده اند و عوام الناس براى او صحن و سرایى ساختند.قبر وى امروزه در محله اى به نام «شیخ عمر»در شرق بغداد واقع است.

بر زبیده خاتون،در سمت غرب دجله «کرخ »گورى است منسوب به زبیده خاتون همسر هارون الرشید،گو این که برخى از محققان آن را از آن زمرد خاتون دانسته اند که همسر خلیفه و مادر خلیفه عباسى الناصر لدین الله عباسى بوده است.

بر شیخ معروف کرخى، (متوفاى سال 200 ه.) ،وى از بزرگان متصوفه بغداد بوده است. آرامگاه او درنزدیکى قبر زبیده خاتون در محله کرخ مى باشد.

اب الطلسم،تنها دروازه باقیمانده از برج و باروى کهن بغداد است که در سمت شرق دجله (رصافه) مى باشد.

در شمال بغداد و در میانه بزرگراه بغداد-سامرا دو زیارتگاه وجود دارد که عبارتن

د از:

رم حضرت سید محمد،که در شهر بلد در 80کیلو مترى شمال بغداد واقع است.و آن امام زاده عظیم الشان فرزند امام دهم حضرت على الهادى علیه السلام است.مرتبه و مقام وى بگونه اى بود که تمامى شیعیان او را جانشین پدر بزرگوارش در امامت مى دانستند،لیکن وى در سال 252 ه.وفات یافت و در این بقعه مدفون گردید.امروزه صحن و سراى وسیع و گنبد و گلدسته و حجره هایى،بقعه او را تشکیل مى دهد.وى از احترام ویژه اى نزد مردم عراق برخوردار است،به گونه اى که کسى جرات سوگند دروغ خوردن به نام او ندارد. را مگاه ابراهیم اشتر،وى فرزند مالک اشتر سردار رشید اسلام است.خود ابراهیم نیز از سرداران شجاع امیر المؤمنین و امام حسن علیهما السلام بود و در تمامى جنگها و پیکارها شرکت داشت و در جریان قیام مختار جنگ سختى با شامیان داشت و ابن زیاد را به هلاکت رساند.آرامگاه وى در سمت چپ بزرگراه بغداد-سامرا،پیش از شهر بلد قرار دارد و گنبد آبى بر افراشته کاشى کارى او از دور قابل رؤیت است.




کاظمین, باد مهربون